Aktualności

« poprzedni  |  powrót do listy  |  następny »

Budweiser, Buduar, Budvar czy Bud?

17.12.2008
Budweiser, Buduar, Budvar czy Bud? Budweiser, Buduar, Budvar czy Bud?

Takie pytanie zadaje sobie wielu wielbicieli piwa. Problem ten jest jednak dużo bardziej złożony, niż by się wydawało. Warzenie piwa od początku stanowiło niemały dochód dla jego wytwórców. Już w średniowiecznej Europie obdarzano mieszczan prawem milowym. W początkowym okresie tyczyło się to takich rzemiosł jak: rzeźnik, tkacz, szewc i piekarz. Prawo to zabraniało wytwarzania i nabywania wyrobów z owych branż w obrębie 1 mili (początkowo było to 1000 kroków, lecz z czasem odległość ta ulegała zmianie). Z czasem prawa te przeniesiono i na inne rzemiosła, w tym również piwowarstwo.

Kolejnym zakazem ograniczającym produkcję na zwiększoną skalę było prawo propinacji, czyli zastrzeżenie wyrobu (produkcji) i sprzedawania napojów alkoholowych poza wyznaczonymi cechami (np. domami wareckimi). Tyczyło się ono również karczmarzy i zobowiązywało ich do zakupu alkoholi w określonych, limitowanych ilościach.

Kiedy w roku 1860, na terenach Austro-Wegier, zniesiono prawo propinacji ograniczające swobodne wytwarzanie i dystrybucję alkoholu w obszarze ponadregionalnym, wówczas to w wielu miastach rozpoczęto budowę większych browarów.
W Budiwoyz lub Budweis, bo taką nazwę nosiły wówczas czeskie Budějovice (nazwa ta trwała do 1918 roku), już w 1795 roku wybudowano pierwszy większy browar na skraju miasta. Budweiser Bürgerbräu, a właściwie Die Budweiser Bräuberechtigten-Bürgerliches (mieszczański) został założony przez grupę mieszczan pochodzenia niemieckiego. Z czasem przyjął on nazwę Samson.

Ludność czeska, nie będąca już na tych terenach w mniejszości, a lubująca się w piwie, zaczęła obawiać się zalewu piwem typu bawarskiego. Doprowadziło to, w 1847 roku, do podjęcia decyzji o budowie kolejnego browaru w Budziejowicach, a właściwie Budweis.
W 1895 roku zakończono jego gruntowną modernizację a na jego czele stanęła spółka akcyjna. I ta właśnie data uznawana jest za powstanie browaru Budweiser.

Dwaj czescy piwowarzy, August Zátka i František Hromada, byli pierwszymi wytwórcami nowego napoju odbiegającego charakterem od piwa typu bawarskiego. Przecież na tych terenach coraz większą sławę zdobywało piwo typu pilzneńskiego (1842).
W początkowym okresie wielkość produkcji sięgała 50 tys. hl piwa.
Nie jest to może zbyt imponująca ilość, jednak pod uwagę należy wziąć fakt, że w pobliżu swoje piwo sprzedawały znacznie większe browary w Protivíně i Třeboni (każdy po 100 tys. hl piwa rocznie).
Z czasem piwo z Budziejowic zdobywało wiele nagród, co zwiększało liczbę jego wielbicieli.

Po upadku monarchii austro-węgierskiej w 1918 r., kiedy to powstało państwo Czechów i Słowaków – Czechosłowacja - browar stale zwiększał swoją produkcję i prestiż. W 1936 roku browar przyjmuję nową nazwę: Budvar-Český akciový pivovar České Budějovice.
W 1958 roku, po podpisaniu traktatu lizbońskiego, browar na swoje piwo, otrzymał prawo używania nazw: Budweiser Budvar, Budweiser, Budwar, Bud, pisanych charakterystyczną czcionką (fontem) i w czarwono-białej kolorystyce. Prawo to nie obowiązywało na terenie Stanów Zjednoczonych. Tam też markę Oryginal Bohemian Beer zarejestrowano dopiero w 1937 r.
Obecnie Budweiser Budvar, N.C., bo tak brzmi aktualna jego nazwa, uznawany jest za najbardziej rodzimy browar. Choć dla wielu Czechów najbardziej znaną jest marka Pilsner Urquell, to marka Budweiser Budwar, jest uznawana za ostoję czeskiej piwnej niezależności.

Niezwykłym osiągnięciem browaru jest jego eksport się gający 46% wielkości produkcji rocznej, wynoszącej w pierwszym półroczu 2008 roku 641 421 hl. Wynikiem tym, browar uplasował się na 3 miejscu w Czeskiej Republice, zajmując tym samym 6,5% rynku pod względem wielkości produkcji piwa.

Jego lokalny konkurent, Samson, w początkowym okresie, podobnie jak pozostałe browary, był browarem parowym. Generalną modernizację przeszedł w latach 1795-1918 kiedy to został zelektryfikowany. Współczesny charakter nadano mu w 1996 roku modernizując warzelnię i dostawiając nową technologię-tankofermentory. Marka piwa Samson, została oficjalnie zarejestrowana 1962 roku.

Po dzień dzisiejszy browar stosuje zarówno fermentację otwartą jak i zamkniętą. Jego eksport, nawet procentowo, nigdy nie osiągnął wielkości sprzedaży konkurenta po drugiej stronie miasta (pierwsze półrocze 2008 roku – 73 582 hl co daje mu zaledwie 0,75% runku). Jego produkty, poza granicami czeskiej republiki, znane są pod marką 1795 Bedweiser Bier (B.B.), a na rynku lokalnym jako Samson.

Gdy oba browary w Budiwoyz lub Budweis, przechodziły kolejne metamorfozy, także w Ameryce powstawały coraz to nowsze browary. Znaczna liczba emigrantów z Europy, w tym również i piwowarów przyczyniała się do rozwoju tej branży.
W 1852 roku w St. Louis niemiecki emigrant zakłada niewielki browar. W 1860 browar ten, zostaje wykupiony za długi przez producenta mydła i świec, niejakiego Eberharda Anheusera. W między czasie inny niemiecki emigrant Adolf Busch poślubia w 1861 roku córkę Eberharda Anheusera, Lilli. Związek ten daje początek nowej erze piwa w Stanach Zjednoczonych, zwanej Anheuser-Busch. Oficjalnie firma ta przekształciła się i przyjęła nową nazwę w 1879 r. Nie jest również tajemnicą, że to właśnie piwa z Budziejowic były inspiracją dla amerykańskiego producenta. Pomysł warzenia na czeski styl podsunął Adolfowi Buschowi, jego przyjaciel C. Conrad.

Piwo o nazwie Budweiser (Bud) trafiło na rynek amerykański w 1876 roku i od razu odniosło sukces. Marka Budweiser Lager Bier, na rynku amerykańskim została sprytnie zarejestrowana w 1878 roku przez firmę Conrada. Firma Anheuser-Busch zrobiła to w 1907 r.

Tak oto w skrócie przedstawia się ta dość zawiła historia marki Budweiser Budvar, Budwar, Bud. Kwestia, kto zatem winien posiadać prawo do noszenia tego znaku, jest nadal nierozstrzygnięta. Pierwszy prawny spór o prawo do nazwy/znaku rozgorzał w 1911 roku i zakończył się polubownie (z rozliczeniem finansowym na korzyść Budziejowic), z jednoczesnym ograniczeniem sprzedaży marki amerykańskiej na rynku europejskim.
Ani pierwsza, ani druga wojna światowa nie zakończyły procesów o prawo do marki.

Właściciele Anheuser-Buscha podjęli jeszcze raz próbę rozwikłania problemu proponując, w latach 90-tych ubiegłego wieku, rządowi Czeskiej Republiki wykup większościowego pakietu, co spotkało się z generalną dezaprobatą. Wielu wielbicieli piwa w Czechach poczuło się nawet urażonych.

Piwa z Budziejowic są klasycznym stylem Bohemia Pils, podczas gdy amerykański Bud jest warzony na słodzie jęczmiennym z dodatkiem niesłodowanego ryżu, z niewielką dawką chmielu i jest przedstawicielem stylu chylącego się w kierunku lager light. Różnice zatem są istotne, a nazwa ta sama.
Osobiście uważam, że najlepszym rozwiązaniem dla wielbicieli złotego trunku, jakim jest piwo, było by przyjęcie odpowiedniej nazwy dla każdego z trzech produktów.

Ten z browaru akcyjnego powinien nosić nazwę Budwar. Lokalny konkurent, który od kilku lat lansuje nową szatę graficzną, powinno się nazywać B.B.
Ich konkurent po drugiej stronie półkuli powinien nosić nazwę Bud (czytaj po prostu Bad) gdyż i tak jest on nazywany.
Jak widać problem ten chyba długo jeszcze nie zostanie rozstrzygnięty.

Osobiście podjąłem próbę obiektywnej analizy tego zagadnienia. Jeżeli ktoś jeszcze podejmie się rozwiązania tego problemu, to polecam, by w Budziejowicach odwiedził dwa miejsca.

Pierwszym jest tradycyjna czeska piwiarnia Masné krámy (mięsne kramy), mieszcząca się niedaleko starego rynku, na ulicy Kraijkej róg Hroznovej, gdzie od 1336 roku sprzedawano mięso. Obecnie w doskonale zaadaptowanych wnękach można miło spędzić czas, degustując wszystkie możliwe marki Budvara, a wśród nich kroužkoaný ležák.

Drugim miejscem jest piwiarnia Budvarka Piwnice Malý Pivovar, mieszcząca się przy ulicy Karla IV. Tuż obok hotelu Malý Pivovar, należącego obecnie browaru Budvar, a usytuowanego na miejscu dawnego browaru mieszczańskiego.
Tam w długim pomieszczeniu ustawiono kilkadziesiąt stołów z ławami i krzesłami. Doskonale czuje się tu atmosferę starej piwiarni, którą podsycają, noszone przez kelnerów, kufle z złocistym napojem, przykrytym gęstą, kremową grzywą-pianą.

Piwu Cześć
Marek Suliga
 

 

Opracowanie powstało w związku z wizytą Bractwa Piwnego w Czeskich Budziejowicach na Piwie Roku Republiki Czeskiej.